สมาคมโรคเบาหวานแห่งประเทศไทยในพระราชูปถัมภ์ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี:: DIABETES ASSOCIATION OF THAILAND under the Patronage of her Royal Highness Princess maha chakri Sirindhorn::

การปฏิบัติตนเพื่อป้องกัน และลดความเสี่ยงจาก โรคเบาหวาน

ศ.น.พ.สุนทร ตัณฑนันทน์ นายกสมาคมโรคเบาหวานแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี

- อาการของโรคเบาหวานเป็นอย่าไร?
- การวินิจฉัยว่าเป็นโรคเบาหวานหรือไม่?
- โรคแทรกซ้อนที่รุนแรง ของโรคเบาหวานมีอะไรบ้าง?
- โรคที่เกิดขึ้นกับหลอดเลือด เป็นได้ที่ใดบ้าง?
- ความเสี่ยงของหลอดเลือดใหญ่เหล่านี้มีประการใดบ้างและจะลดได้อย่างไร?
- ความเสี่ยงที่เพิ่มมากขึ้นในคนเป็นเบาหวาน เกิดขึ้นที่หลอดเลือดใหญ่ทั้ง 3 ระบบ
- สาเหตุโรคหลอดเลือดทำให้ผู้ป่วยเบาหวานตายก่อนเวลา
- มีปัจจัยเสี่ยงใดอีกบ้าง ในโรคเบาหวาน
- การควบคุมป้องกัน และลดความเสี่ยง ทำได้อย่างไร?
- ชีวิตที่มีสุขภาพซึ่งเหมาะสมจะปฏิบัติตัวอย่างไร?
- เป้าหมายของกาควบคุมโรคเบาหวาน
- ปฏิบัติตนให้ดีตั้งแต่เดี๋ยวนี้ไม่ต้องรอคอยอีกต่อไป

- อาการของโรคเบาหวานเป็นอย่าไร? < Top >

อาการ	- ปัสสาวะมาก
	- กระหายน้ำมาก
	- ตามัว
	- ไม่มีแรง
	- ผอมลง (โดยตนเองไม่รู้ว่าเป็นเพราะเหตุใด)

- การวินิจฉัยว่าเป็นโรคเบาหวานหรือไม่? < Top >

ตรวจหาระดับน้ำตาลกลูโคสในเลือด

ถ้าตรวจเมื่อเวลาใด ๆ ก็ตามมีน้ำตาล 200 ม.ก.% หรือมากกว่า (> 200 มิลลิกรัม/เดซิลิตร)

ตรวจน้ำตาลในเลือดเมื่ออดอาหารไม่น้อยกว่า8 ชั่วโมง มีน้ำตาล 126 มก.% หรือมากกว่า (> 126 มิลลิกรัม/เดซิลิตร) วินิจฉัยได้ว่าเป็นโรคเบาหวาน

- โรคแทรกซ้อนที่รุนแรง ของโรคเบาหวานมีอะไรบ้าง? < Top>

อาการ	- โรคตา
	- โรคใต
	-โรคของหลอดเลือดหัวใจ
	- โรคของหลอดเลือดสมอง
	- โรคของหลอดเลือดที่ขาและเท้า
	- โรคของเส้นประสาท
	- อาการรเท้าชา, ไม่รู้สึกความร้อน
	- อาการปวดแสบปวดร้อน
	- โรคข้อเท้า
	- แผลที่เท้า
	- อาการหมดสภาพทางเพศ
	- อาการเวียนศรีษะมึนงง เมื่อลุกจากนอน

- โรคที่เกิดขึ้นกับหลอดเลือด เป็นได้ที่ใดบ้าง? < Top>

โรคที่เกิดขึ้นแบ่งได้เป็น 3 ประเภท
1. โรคที่เกิดขึ้นกับหัวใจ
     - มีอาการเจ็บหน้าอก
     - เจ็บหัวใจเฉียบพลัน (อาจถึงสิ้นชีวิตได้)
     - หัวใจล้มเหลว

2. โรคที่เกิดขึ้นกับหลอดเลือดสมอง
- อัมพฤกษ์ อัมพาต
- สมองเสื่อม

3. โรคที่เกิดขึ้นกับหลอดเลือดที่ไปเลี้ยงขา และเท้า
- อาการปวดขา (เป็นตะคริว)
- ขาดเลือดไปเลี้ยง ทำให้เนื้อตายเน่าดำ(gangrene)

- ความเสี่ยงของหลอดเลือดใหญ่เหล่านี้มีประการใดบ้างและจะลดได้อย่างไร? < Top>

- โรคของหลอดเลือดเป็นอัตราตายอันดับหนึ่งของโลกซีกตะวันตก

- โรคของหลอดเลือดมีอัตราตายนำหน้าโรคติดเชื้อในซีกโลกที่ด้อยพัฒนา

- ความเสี่ยงของโรคหลอดเลือดเหล่านี้ พบในคนเป็นโรคเบาหวาน 2 ถึง 4 เท่ามากกว่าคนที่ไม่เป็นโรคเบาหวาน

- ความเสี่ยงที่เพิ่มมากขึ้นในคนเป็นเบาหวาน เกิดขึ้นที่หลอดเลือดใหญ่ทั้ง 3 ระบบ < Top>

1. หัวใจ ความเสี่ยงต่อโรคหัวใจขาดเลือด ผู้ที่เป็นเบาหวานจะเท่าเทียมกับคน ที่ไม่เป็นเบาหวาน ซึ่งเคยมีอาการเช่นนี้มาก่อน

2. สมอง อัมพฤกษ์ อัมพาต เกิดขึ้นได้ 2 เท่าในผู้เป็นเบาหวานที่มีความดัน

โลหิตสูงเมื่อเทียบกับผู้ที่เป็นเพียงความดันโลหิตสูง

3. ขาและเท้า ผู้เป็นเบาหวาน มีความเสี่ยง 15-40 เท่าที่จะถูกตัดขาเมื่อเทียบ กับคนทั่วๆ ไป

- สาเหตุโรคหลอดเลือดทำให้ผู้ป่วยเบาหวานตายก่อนเวลา < Top>

การลดอัตราเสี่ยงของโรคหัวใจและหลอดเลือด ทำได้ 2 ขั้นตอน

1. รู้จักปัจจัยเสี่ยง และเข้าใจถึงว่าอะไรที่ทำให้เราอยู่ในภาวะเสี่ยง

2. ควบคุมและลดปัจจัยเสี่ยงให้มากที่สุดเท่าที่จะทำได้

- มีปัจจัยเสี่ยงใดอีกบ้าง ในโรคเบาหวาน < Top>

1. โรคเบาหวานที่ควบคุมไม่ดีมีระดับน้ำตาลสูงในเลือด

2. การสูบบุหรี่

3. โรคอ้วน

4. มีชีวิตที่อยู่นิ่ง ๆ ไม่มีการออกแรง

5. ความดันโลหิตสูง

6. ระดับไขมันในเลือดสูง - เช่น คอเลสเตอรอล ไตรกลีเซอไรด์

7. ชายอายุ 45 ปี ขึ้นไป

8. อายุสูงมากขึ้น

9. ประวัติครอบครัวเป็นโรคเบาหวาน

10. ดื่มเหล้าเบียร์มาก

11. สตรีวัยหมดประจำเดือน

12. ภาวะดื้อต่ออินซูลิน คือเป็นภาวะที่เกิดขึ้นเมื่ออินซูลินที่ร่างกาย สร้างขึ้นไม่ออกฤทธิ์ทำงานได้เหมาะสม

13. กล้ามเนื้อหัวใจซีกซ้ายโต

- การควบคุมป้องกัน และลดความเสี่ยง ทำได้อย่างไร? < Top>

ทำได้โดยพยายามลดความเสี่ยงทั้งหลายเหล่านั้นให้มากที่สุดที่จะทำได้ แม้ว่าปัจจัยเสี่ยง เช่น อายุ เพศ และประวัติครอบครัว เป็นโรคบาหวานปัจจัยเสี่ยงที่เปลี่ยนไม่ได้ ควรคัดกรองควบคุมปัจจัยที่ทำได้ โดยการปรับปรุงวิถีชีวิต ดังนี้:-

- งดสูบบุหรี่

- ลดความอ้วน

- ออกกำลังกายสม่ำเสมอ

- ลดความดันโลหิตสูง (ตรวจทุกครั้งที่ไปรักษา)

- แก้ไข ไขมันในเลือดที่ผิดปกติให้กลับคืนดี (ตรวจอย่าง

น้อยปีละครั้ง)

- ควบคุมระดับน้ำตาลกลูโคสในเลือดให้อยู่ในระดับที่ดี

- งดหรือลดดื่มเหล้าเบียร์และของมึนเมา

- รักษาภาวะที่ดื้อต่ออินซูลิน

- รับประทานยาให้สม่ำเสมอตามคำสั่งของแพทย์ผู้รักษา

- ชีวิตที่มีสุขภาพซึ่งเหมาะสมจะปฏิบัติตัวอย่างไร? < Top>

เมื่อยังไม่เป็นเบาหวาน ควรปฏิบัติตัวเพื่อสุขภาพ

ทำได้โดยปรับปรุงวิถีชีวิต คือ

- ออกกำลังกายให้มากขึ้น

- เดินให้มากขึ้น ไม่อาศัย พาหนะถ้าทำได้

- ระวังเรื่องอาหาร อาหาร “จานด่วน” มักจะมีไขมันสูง

- รักษาน้ำหนักตัวให้อยู่ในระดับปกติ ไม่อ้วน ไม่ผอม

ถ้าเป็นโรคเบาหวานอยู่แล้ว - เราสามารถช่วยสุขภาพของโรคหัวใจและหลอดเลือดให้บรรเทาได้ โดย :-

- ลดน้ำหนักตัวที่มากเกินไป ให้ต่ำลงมาให้เข้าเกณฑ์มาตรฐาน

- ละเว้นการสูบบุหรี่

- รับประทานอาหารสุขภาพให้ได้สมดุลย์กัน คือ

- ลดอาหารที่มีไขมัน

- ลดอาหารเค็ม

- ลดขนมหวาน ผลไม้หวาน

- รับประทานอาหารจำพวกที่มีใยอาหารมาก ๆ, ผักชนิดต่าง ๆ

- ออกกำลังกายสม่ำเสมอ

- ค วบคุม รักษา ความดันโลหิตสูง และไขมัน ในเลือดให้ดี

- เป้าหมายของกาควบคุมโรคเบาหวาน < Top>

(1) ความดันโลหิตต่ำกว่า 135/85 มม.ปรอท

(2) ระดับคอเลสเตอรอล “เลว”(คือ LDL) ต่ำกว่า 115 มก./ดล.

(3) ระดับคอเลสเตอรอล “ดี (คือ HDL) สูงกว่า 46 มก./ดล.

(4) ระดับไตรกลีเซอไรด์ ต่ำกว่า 150 มก/ดล

(5) ควบคุมระดับน้ำตาลกลูโคสในเลือดให้ ได้ HbA1c ต่ำกว่า 7%

- ปฏิบัติตนให้ดีตั้งแต่เดี๋ยวนี้ไม่ต้องรอคอยอีกต่อไป < Top >

1. ทิศทางที่ถูกต้อง โปรดปฏิบัติได้ตั้งแต่เดี๋ยวนี้

2. อย่าคอยจนกระทั่งมีอาการชัดแจ้งของโรคหลอดเลือดหัวใจ และหลอดเลือดอื่นเกิดขึ้นแล้ว

3. เนื่องจากอาการของโรคหลอดเลือดหัวใจและหลอดเลือดนั้นในคนที่เป็นโรคเบาหวาน อาจจะไม่สังเกตทราบได้ แต่ได้มีพยาธิสภาพเกิดขึ้นแล้ว